Początkowo noszące nazwę Zama, co znaczyło poranek lub świt w starożytnym języku Majów, miasto zostało później nazwane Tulum od palisady czy też muru obronnego grubego na 5 metrów (16 stóp), który je okalał i stanowił najważniejszy atut obrony. Obecna nazwa miasta zaczęła funkcjonować prawdopodobnie już po tym jak miasto zostało zrujnowane. Wiele znaków na malowidłach ściennych i innych elementach architektonicznych znalezionych wśród budynków sugeruje, że Tulum było ważnym ośrodkiem kultu „Schodzącego Boga”, skrzydlatej postaci odwróconej do góry nogami, którą spotyka się nad drzwiami wejściowymi domów i w wielu innych miejscach w całym mieście.

Chociaż istnieją inskrypcje z 564 roku, większość budynków które przetrwały do dzisiaj pochodzi z późniejszego okresu poklasycznego cywilizacji Majów, datowanego na lata między 1200 i 1450 rokiem. Miasto było wciąż zamieszkane we wczesnym okresie kolonizacji hiszpańskiej, ale pod koniec XVI w. było już opuszczone. Do wczesnych lat XX w. okoliczna ludność przybywała do miasta aby składać dary, ale ciągły napływ turystów sprawił, że praktyki te zostały uznane za przestarzałe. Niektóre freski znalezione wewnątrz budynków oraz niektóre cechy architektury wskazują na znaczny wpływ Misteków, zwłaszcza z okresu poklasycznego, co tylko podnosi rangę tego miejsca.

Stanowisko archeologiczne Tulum jest raczej niewielkie w porównaniu do innych należących do kultury Majów. Usadowione na klifie górującym nad brzegami Morza Karaibskiego, jest jednym z najlepiej zachowanych miejsc związanych z tą kulturą.

TURYSTYKA

Riwiera Majów rozciągająca się od Cancun na północy do Tulum  na południu z licznymi atrakcjami turystycznymi i  dobrze rozwiniętą infrastrukturą sprawiła, że Tulum stało się trzecim najczęściej odwiedzanym stanowiskiem archeologicznym w Meksyku, tuż za Teotihuacan i Chichen Itza.

Tulum jest idealnym miejscem, aby wypocząć i doświadczyć wyciszenia, które charakteryzuje ludność Majów. W odległości zaledwie 10 min od miasta w kierunku północnym znajduje się park ekologiczny Xel-Ha, meksykański „Cud Natury” a jednocześnie największe na świecie akwarium, gdzie można uprawiać nurkowanie z rurką, pływanie z delfinami, kajakowanie, snubę (połączenie nurkowania z akwelungiem i nurkowania z rurką) oraz spływy rzeczne. Znajduje się tam 350 gatunków drzew oraz wiele innych ciekawych rzeczy. Dalej na północ trafimy do parku archeologicznego Xcaret, gdzie można obejrzeć ruiny starożytnego miasta Majów o nazwie Pol. Oprócz rekonstrukcji starożytnej wioski Majów, można tam również podziwiać kolekcję lokalnej flory i fauny m.in. żółwie morskie, flamingi, papugi z gatunku ara, rezerwat motyli, akwarium z rafą koralową, ananasy i orchidee oraz jaguary. W Xcaret można również penetrować jaskinie i podziemne rzeki, a także uprawiać nurkowanie z rurką oraz eksplorację rafy koralowej.

Jedną z największych atrakcji Półwyspu Jukatan, znajdującą się nieopodal Tulum, są studnie krasowe czyli duże zbiorniki świeżej wody, w których można podziwiać liczne stalagmity i stalaktyty.

Szczególnie wyróżniającą się budowlą w Tulum jest zamek, zarówno ze względu na jego położenie (zbudowany na klifie 40 stóp nad plażą), jak i fasadę udekorowaną na wzór świątyni, zdobioną kolumnami, serpentynami, maskami i zoomorficznymi wyobrażeniami bóstw.

W Świątyni „Schodzącego Boga” możemy zobaczyć figurę skrzydlatego spadającego bóstwa, które jest podstawowym ikonograficznym symbolem miasta. Świątynię Fresków, najstarszą budowlę w mieście, zdobią malowidła ścienne, niektóre z doskonale zachowanymi kolorami. Dom Kolumn i Dom Halach Uinic są usytuowane przy głównej ulicy i stanowią ważny przykład architektury mieszkalnej Tulum.

Nie można również nie wspomnieć o wspaniałym widoku na ocean rozciągającym się ze szczytu klifu, o spotkaniach oko w oko z ogromnymi iguanami, które zamieszkują te tereny oraz o orzeźwiającej kąpieli w Morzu Karaibskim.

Miasto posiada teraz 30 tys. Mieszkańców, a przyrost zaludnienia kształtuje się na podobnym poziomie jak w  Playa del Carmen, tj. 12% rocznie wg danych podawanych przez State Population (Coespo).

Stan Quintana Roo odnotowuje największy wzrost zaludnienia w Meksyku, który osiąga obecnie poziom  4.1% w porównaniu do średniej krajowej, która wynosi 0,5%. To zjawisko migracji jest spowodowane stałym napływem ludności w poszukiwaniu zatrudnienia w jednej z turystycznych miejscowości takich jak Cancun, Playa del Carmen, Tulum, Cozumel i Isla Mujeres.

Średnio, każdego roku przybywa 70 tys. nowych mieszkańców w stanach Yucatan, Tabasco, Veracruz, Chiapas i w Okręgu Federalnym. Największy wzrost liczebności ludności, który kształtuje się  na poziomie 12% rocznie odnotowuje się w mieście Solidaridad (Playa del Carmen) i Tulum oraz w Benito Juárez (Cancún), gdzie wynosi 6%.